Đi chợ Viềng, Phủ Dày đầu xuân: kinh nghiệm đi xe và giờ đẹp

Cả năm có đúng một đêm như thế. Chợ Viềng họp phiên duy nhất vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 tháng Giêng, tan chợ là hết, phải đợi tròn một năm nữa. Không có phiên bù, không có "mai đi cũng được".

Và vì nó họp giữa đêm, chuyện đi lại thành bài toán riêng, khác hẳn mọi chuyến về Nam Định ngày thường. Bài này là những gì đội điều phối của Xe Ghép Hà Nội Nam Định đúc ra sau nhiều mùa chở khách đi Viềng — kể cả những chuyến chở nhầm chợ mà bây giờ nhắc lại vẫn thấy tiếc cho khách.

Chợ Viềng bán gì mà người ta phải đi giữa đêm

Chợ Viềng không giống bất cứ cái chợ nào bạn từng đi. Người ta không tới đó để mua món đồ mình cần, mà tới để "mua may bán rủi". Người bán không nói thách, người mua không mặc cả. Bán được hàng đầu năm là bán đi cái rủi của năm cũ; mua được món gì đó mang về là rước cái may cho năm mới. Giá cả gần như chỉ là cái cớ.

Hiểu được điều đó thì mới hiểu vì sao người ta chịu thức trắng một đêm rét tháng Giêng để đi. Và cũng hiểu vì sao đừng mang tâm thế đi săn đồ rẻ tới đây — mặc cả gắt gao ở chợ Viềng vừa hỏng cái duyên của phiên chợ, vừa làm người bán mất vui đầu năm.

Hàng ở chợ chủ yếu là:

• Cây cảnh, cây giống — từ chậu quất, gốc lộc vừng, cây thế cỡ lớn cho tới bó cây giống bọc rễ. Đây là mặt hàng đông nhất, nhiều nhất, và cũng là thứ khiến chuyện chở về thành vấn đề.
• Đồ đồng, đồ cổ, đồ cũ — lư hương, mâm đồng, tiền cổ, đồ gia dụng xưa. Thật giả lẫn lộn, người đi chợ Viềng lâu năm coi việc "nhìn hàng" là một phần cuộc chơi.
• Nông cụ, dao kéo, đồ rèn — nhiều ở phía chợ Viềng Nam Trực, nơi có làng nghề Vân Chàng ngay bên cạnh.
• Thịt bê thui — món gần như bắt buộc phải mua ở chợ Viềng. Nhiều nhà mua một tảng mang về là đủ coi như đã đi chợ đầu năm.

Có hai chợ Viềng, và rất nhiều người đi nhầm

Đây là phần quan trọng nhất bài này, xin đọc kỹ. Chợ Viềng không phải một chợ. Có hai phiên Viềng họp cùng đêm, cách nhau gần 30km và cả con sông Đào:

• Chợ Viềng Vụ Bản — họp quanh khu Phủ Dày, gần Gôi. Đây là chợ Viềng mà đa số người Hà Nội nghĩ tới khi nói "đi chợ Viềng", vì nó gắn liền với Phủ Dày. Mạnh về cây cảnh, đồ đồng, đồ cổ.
• Chợ Viềng Nam Trực — họp ở Nam Giang, bên kia sông Đào, phải qua cầu Đò Quan từ TP Nam Định sang. Gắn với làng rèn Vân Chàng nên mạnh về đồ sắt, nông cụ, dao kéo.

Hai chợ đều thật, đều lâu đời, đều đông. Không có chợ nào là "chợ giả" cả. Nhưng đi nhầm thì hỏng cả chuyến: bạn định lễ Mẫu ở Phủ Dày rồi vào chợ, mà xe chở sang Nam Giang, thì giữa đêm mùng 7 không có cách nào sửa. Đường lúc ấy đông nghịt, chạy ngược 30km qua cầu Đò Quan có khi mất hơn tiếng rưỡi, tới nơi thì chợ đã vãn.

Cho nên khi đặt xe, đừng nói "cho tôi đi chợ Viềng". Hãy nói "chợ Viềng Vụ Bản, chỗ Phủ Dày" hoặc "chợ Viềng Nam Trực, Nam Giang". Điều phối nào làm nghề tử tế cũng sẽ hỏi lại câu này trước khi xếp xe, nhưng bạn chủ động nói ra thì chắc chắn hơn.

Phủ Dày và Mẫu Liễu Hạnh

Phần lớn khách đi Viềng Vụ Bản đều kết hợp lễ Phủ Dày — nơi thờ Mẫu Liễu Hạnh, một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng Việt. Quần thể Phủ Dày gồm nhiều phủ, lăng, đền nằm rải trong khu vực, không phải một điểm duy nhất, nên nếu bạn có nơi cụ thể muốn tới thì nói rõ với tài xế.

Cần phân biệt hai dịp: đêm chợ Viềng mùng 7 - 8 tháng Giêng là lễ đầu năm, người ta tới lễ Mẫu rồi vào chợ. Còn hội Phủ Dày chính thức diễn ra vào tháng 3 âm lịch, là một lễ hội khác hẳn, kéo dài nhiều ngày, có rước, có hát chầu văn. Nhiều khách gọi đặt xe "đi hội Phủ Dày" vào tháng Giêng, thực ra ý là đi chợ Viềng.

Đi lễ đêm thì nhớ: ăn mặc kín đáo, lịch sự; lễ chay hay lễ mặn tuỳ tâm, không cần mâm cao cỗ đầy; và giữ chặt túi xách. Chỗ đông người vào lúc nửa đêm bao giờ cũng là chỗ dễ mất đồ nhất.

Giờ đẹp: đi lúc mấy giờ thì vừa

Chợ bắt đầu lác đác từ chiều mùng 7, người bán dựng hàng, người đi sớm đã lượn. Nhưng chợ thật sự vào phiên từ khoảng 23h đêm mùng 7 tới 3h sáng mùng 8. Đó là khoảng đông nhất, đủ hàng nhất, và cũng đúng cái không khí mà người ta đi tìm: đèn dầu, đèn pin, khói hương, người chen người trong sương lạnh.

Từ kinh nghiệm chạy tuyến, có ba khung khách hay chọn:

• Rời Hà Nội 17h - 19h mùng 7. Tới Vụ Bản tầm 19h - 21h, lễ Phủ Dày lúc còn thưa, ăn tối, rồi thong thả chờ chợ vào phiên. Đây là khung dễ chịu nhất, nhà xe hay khuyên khách lớn tuổi hoặc có trẻ nhỏ đi khung này.
• Rời Hà Nội 21h - 22h mùng 7. Tới nơi khoảng 23h - 0h, vào chợ đúng lúc cao trào. Được cái đúng không khí, mất cái phải chen nhiều và gửi xe xa.
• Rời Hà Nội 1h - 2h sáng mùng 8. Tới nơi lúc chợ đã bớt chen, đường thoáng, chạy nhanh. Hợp với người chỉ cần mua lấy may rồi về, không đặt nặng chuyện hoà mình vào phiên chợ.

Một lưu ý về đường đi: chặng Hà Nội đi Vụ Bản, Ý Yên là 75 - 85km, chạy 75 - 100 phút ngày thường, vì xe xuống nút Cao Bồ chứ không phải chạy hết vào TP Nam Định. Nhưng đêm chợ Viềng thì cộng thêm ít nhất 30 - 45 phút cho đoạn cuối: mấy cây số quanh Phủ Dày đông đặc, xe nhích từng đoạn, và bạn còn phải tìm chỗ gửi xe. Ai đi Viềng Nam Trực thì tính theo chặng Nam Trực: 95 - 105km, 100 - 130 phút, cộng thêm thời gian qua cầu Đò Quan vốn hay ùn đêm ấy.

Bảng giá xe đi chợ Viềng

Giá dưới đây là mặt bằng chung của tuyến, đã gồm xăng, phí cầu đường và phí cao tốc.

Đi ghép tính theo ghế

Chặng	Giá một ghế
Hà Nội ⇄ Vụ Bản, Ý Yên (chợ Viềng Vụ Bản, Phủ Dày)	180.000đ - 220.000đ/khách
Hà Nội ⇄ TP Nam Định, Mỹ Lộc	200.000đ - 250.000đ/khách
Hà Nội ⇄ Nam Trực, Trực Ninh (chợ Viềng Nam Trực)	220.000đ - 260.000đ/khách

Bao trọn xe một chiều

Loại xe	Giá một chiều
Xe 4 chỗ, Hà Nội ⇄ TP Nam Định	900.000đ - 1.200.000đ/chuyến
Xe 7 chỗ, Hà Nội ⇄ TP Nam Định	1.100.000đ - 1.400.000đ/chuyến
Xe 16 chỗ, Hà Nội ⇄ Nam Định	2.000.000đ - 2.800.000đ/chuyến
Phí giữ xe chờ	80.000đ - 120.000đ/giờ

Vụ Bản gần hơn TP Nam Định nên chặng đi Phủ Dày thường nằm ở mép dưới các khoảng trên. Hai khoản cần biết trước để khỏi bất ngờ:

• Phí giữ xe chờ — bạn vào chợ, tài xế nằm chờ ngoài bãi. Đây là khoản tính riêng, thoả thuận ngay lúc đặt chứ không phát sinh sau.
• Khung sau 22h30 — ngày thường nhà xe chỉ nhận chuyến sau giờ này theo yêu cầu, và tính giá bao xe hoặc có phụ thu. Đêm chợ Viềng thì gần như cả tuyến chạy trong khung ấy, nên giá đêm là chuyện phải hỏi rõ từ đầu. Chi tiết mặt bằng giá cả tuyến có trong bài kinh nghiệm đặt xe và bảng giá Hà Nội - Nam Định.

Vì sao đi chợ Viềng nên bao xe thay vì đi ghép

Nhà xe bán cả hai dịch vụ, nên nói câu này không phải để đẩy khách lên gói đắt hơn — mà vì mùa nào cũng có khách đi ghép đêm Viềng rồi gọi lại than. Lý do rất cụ thể:

Ghép cần khách cùng giờ, đêm ấy thì không ai cùng giờ với ai. Người muốn lễ sớm rồi về, người muốn ở tới 3h sáng. Ghép hai khách lệch nhau hai tiếng thì một trong hai phải ngồi chờ giữa đêm rét. Ngày thường ghép được vì ai cũng chỉ cần "về tới nhà"; đêm Viềng thì cái khách cần là được về đúng lúc mình muốn.

Chiều về gần như không ghép nổi. Xe chạy lên Hà Nội lúc 2 - 4h sáng mùng 8 mà gom lẻ từng khách trong biển người quanh Phủ Dày là chuyện bất khả. Sóng điện thoại chập chờn, tìm nhau giữa đám đông mất cả tiếng.

Cây cảnh không lên xe ghép được. Đây là lý do thực tế nhất. Rất nhiều người đi Viềng về là ôm theo chậu cây, gốc lộc vừng, có khi cả cây thế cao ngang người. Xe ghép chia ghế cho ba bốn khách thì cốp chỉ vừa vali. Định mua cây thì phải bao xe ngay từ đầu, và nói rõ với điều phối là "có chở cây" để nhà xe xếp xe 7 chỗ gập được hàng ghế sau.

Phép tính đơn giản: nhóm 4 người đi ghép hết khoảng 720.000đ - 880.000đ một chiều, cộng chiều về là gấp đôi — mà vẫn phải chờ nhau. Bao xe 4 chỗ 900.000đ - 1.200.000đ một chiều, đi thẳng, chủ động giờ, chở được đồ. Đi từ 3 người trở lên thì bao xe gần như luôn là lựa chọn hợp lý hơn cho riêng đêm này.

Còn nếu bạn đi một mình, không mua cây, chấp nhận giờ giấc theo xe thì đi ghép vẫn ổn. Khách ở phía Vụ Bản, Ý Yên có thể xem thêm chặng Ý Yên - Hà Nội cho chiều ngược lại.

Đặt xe trước bao lâu

Ngày thường tuyến này đặt trước 2 - 3 tiếng là thoải mái. Đêm chợ Viềng thì con số ấy vô nghĩa.

Hãy đặt trước 3 đến 7 ngày. Đây là lời khuyên thật, không phải câu nói cho có. Lý do: mùng 7 tháng Giêng rơi đúng đợt cao điểm nhất năm của cả tuyến, khi Khai ấn Đền Trần cũng vừa qua chưa lâu, xe và tài xế đều căng. Chuyến chạy đêm còn cần tài xế quen tuyến, quen đường ngang ngõ tắt quanh Phủ Dày, và quan trọng nhất là tỉnh táo — người đã chạy cả ngày mùng 7 thì không nên giao chuyến 1h sáng mùng 8. Xếp được đúng tài xế cho đúng khung giờ là việc cần vài ngày, không phải vài tiếng.

Khi đặt, nói sẵn năm thứ này là xong trong một phút:

• Chợ Viềng nào — Vụ Bản hay Nam Trực. Nhắc lại lần nữa vì đây là thứ hay bị bỏ qua nhất.
• Địa chỉ đón cụ thể tại Hà Nội, có số nhà, ngõ.
• Giờ đi và giờ muốn về — nói khoảng cũng được, ví dụ "đi tầm 6 giờ tối, về tầm 1 giờ sáng".
• Số người, có người già hay trẻ nhỏ không.
• Có định mua cây, mua đồ cồng kềnh không. Chỉ một câu này thôi là nhà xe biết phải xếp xe nào.

Vài thứ nên chuẩn bị trước khi lên xe

• Mặc ấm hơn bạn nghĩ. Tháng Giêng, nửa đêm, đứng giữa bãi đất trống, lại hay có mưa phùn. Trong xe ấm nên nhiều người chủ quan, xuống xe mới thấm. Thêm áo khoác ngoài, khăn, mũ.
• Đi giày thấp, đế bám. Đường chợ là đất, đêm ẩm, chen chúc. Giày cao gót ở chợ Viềng là tự làm khổ mình.
• Mang tiền mặt, nhiều tờ mệnh giá nhỏ. Người bán ở chợ phần lớn không quét mã, và đầu năm ai cũng ngại chuyện tiền nong lằng nhằng.
• Sạc đầy điện thoại, mang thêm sạc dự phòng. Hết pin giữa đêm là mất liên lạc với tài xế, mà giữa vạn người thì tìm nhau bằng mắt gần như vô vọng.
• Chụp ảnh chỗ gửi xe và biển số. Bãi gửi đêm ấy la liệt xe giống nhau, người mệt, trời tối. Một tấm ảnh tiết kiệm cho bạn nửa tiếng đi lòng vòng.
• Hẹn trước điểm đón lúc về với tài xế. Đừng để tan chợ mới bàn. Chọn một mốc dễ thấy, dễ gọi tên, cách xa cửa chợ một quãng cho đỡ tắc.

Vài lời cuối

Chợ Viềng là thứ khó giải thích cho người chưa đi: một cái chợ mà người ta không đi để mua gì cụ thể, họp giữa đêm rét, chen chúc, thế mà năm nào cũng có người thức trắng để tới. Đi một lần thì hiểu — cái người ta rước về không nằm trong túi hàng.

Phần đi lại thì gói lại trong ba câu: nói rõ Viềng nào, đặt trước 3 - 7 ngày, và định mua cây thì bao xe. Ba điều ấy giải quyết gần hết những rắc rối mà nhà xe từng chứng kiến trong các mùa Viềng đã qua.

Cần tính giúp giờ đi cho đêm mùng 7 hoặc muốn nhà xe tư vấn nên chọn Viềng Vụ Bản hay Viềng Nam Trực cho hợp với nhóm của mình, bạn cứ gọi hotline hoặc nhắn Zalo. Riêng dịp này, đặt càng sớm càng chắc suất.